de Nieuwe opdrachtgevers

les Nouveaux commanditaires

Emilio Lopez-Menchero – Flowers

Opdrachtgevers - Inwoners Merelbeke
Bemiddelaar - Luk Lambrecht
Merelbeke, Belgie, 06/2012

De gemeente Merelbeke lanceerde een oproep voor haar inwoners om opdrachtgever te worden voor een kunstwerk voor de vernieuwde dorpskern van Merelbeke. Een twintigtal Merelbekenaren besloten om als opdrachtgevers mee te werken aan dit kunstproject.

De plaats waar de permanente integratie wordt voorzien is een symbolische plaats, een centraal plein en verbindt zowel een kerk, een bibliotheek, het gemeentehuis, een monument voor de beide wereldoorlogen en een stopplaats van het openbaar vervoer op de drukke Steenweg in Merelbeke.

De ideeën van de projectontwikkelaar waren bij de eerste besprekingen omtrent verzuchtingen en ideeën over de inrichting van het plein mét kunst een goede basis die leidde naar een boeiende denk-oefening. De ruime groep die interesse aan de dag lag voor deze problematiek wist al snel de pijnpunten te analyseren van deze site die halvelings gegijzeld blijft door de bepalende “messcherpe” aanwezigheid van de Steenweg. De opdrachtgeversgroep wist via al dan niet visuele ideeën al snel tot een synthese te komen via het formuleren van begrippen waaraan de “uitgekozen” kunstenaar diende te voldoen bij het ontwikkelen van een voorstel tot permanent geïntegreerd kunstwerk.

Het geluid als bron van ergernis, de ecologie, het “gehoor” willen hebben dat haast als een allegorie werd geformuleerd, de nadruk op poëzie, het belang van de echo van het verleden en dit allemaal samen met de ligging van Merelbeke tussen waterwegen waren de punten die op één of andere manier dienden te worden verwerkt tijdens de genese en de uitwerking van het kunstwerk.

De kunstenaar formuleerde een aantal “open'” voorstellen die heel mooi aansluiten bij de inhoudelijke verzuchtingen en ook realistisch blijven in de buurt van het scherpe voor handen zijnde budget.

Emilio Lopez-Menchero dacht eraan via elaboraties van (de al voorziene) vloerfonteinen de site te betrekken en onder te dompelen in een een feeëriek spel van water, licht, geluid en geschiedenis dat kan leiden naar het beleven van poëtische momenten gevat in een echo naar de geschiedenis van de gemeente. De kunstenaar wil via het motief van de bloem in de vorm van pixelpatronen op de grond het plein gebruiken als en soort uitnodigend “perk” waarin de bloemen zich als omgekeerde tekens presenteren. De stengel kan gezien worden als de opspuitende waterstraal en de gekleurde pixels op de grond die van onderuit 's avonds en 's nachts worden verlicht verlenen het brede plein een haast “publieksaanzuigend” effect zowel bij licht als in de duisternis. Fonteinen als omgekeerde bloemen die samen een boeket vormen voor Merelbeke!

Een boeket dat aanwezig is naast symbolische gebouwen waar de meest ingrijpende momenten van éénieders leven op een wettelijke of religieuze manier worden bezegeld. Samen met de architecten/ontwikkelaars kon worden samengewerkt aan de best mogelijke bouwkundige oplossingen bij de realisatie van een zo poëtisch mogelijk artistiek resultaat. Dit poëtische “bloem” -accent in de publieke vlakte verwijst niet alleen naar het “hier & nu” maar en kan naast een heel persoonlijke lectuur en receptie ook meer impliciet verwijzen naar een ingrijpende gebeurtenis die zich bij de bloemisten van Merelbeke afspeelde tijdens de tweede wereldoorlog. Dekking zoekende bloemisten verdronken in hun schuilkelder door het water van de kapotgeschoten reservoirs die de kelder waarin ze schuilenden liet vollopen. Het water dat bloemen doet “(over)leven” maakte een dramatische einde aan het leven van de bloemisten die kunnen worden vergeleken met
'tragische' dienaars van de schoonheid.

De ideeën voor deze permanente kunstintegratie kristalliseren tot (ontluikende) bloemen. Het geluid van de fontein moet tegengif verschaffen aan het gebrom op de Steenweg en de kunstenaar denkt eraan om het werk nog een interactief kantje te verlenen als het budget het toelaat. Dit projectvoorstel is het onderwerp van discussie en van het wisselen van gedachten in perspectief van de realisatie van een gelaagd en esthetisch tot de verbeelding sprekend blijvend kunstwerk in Merelbeke.

De bloemen werden als ordentelijke pixels uitgespaard op het ruime plein dat wordt omzoomd door gebouwen zoals de kerk, het gemeentehuis en de bibliotheek – belangrijke plaatsen waar een mens zingeving, wet, recht, kennis en cultuur kan vinden als levensnoodzakelijk cement van één ieders “verscheiden” leven. Het kunstwerk beoogt een extra poetische dimensie aan het plein toe te voegen. De transparant gekleurde glastegels werden op maat gemaakt en nauwkeurig geplaatst in samenwerking met de architect en aannemers die instonden voor de heraanleg van de ganse dorpsplein.  

Op zaterdag 16 juni 2012 werd het nieuwe dorpsplein officieel ingehuldigd. Met de toepasselijke leuze 'Merelbeke fleurt op', werden alle Merelbekenaars uitgenodigd om deze opening bij te wonen. Het dorpsplein liep vol. De plaatselijke fanfare was uiteraard van de partij. De muzikanten waren versierd met bloemen, die Emilio Lopez-Menchero de week daarvoor met kinderen en ouderen uit Merelbeke had gemaakt. De stoet, bijgestaan door enkele oudstrijders, legden eerst bloemen neer bij het oorlogsmomument en zetten vervolgens hun tocht verder tot aan hun nieuwe kunstwerk 'Flowers'. De burgemeester en schepenen en de kunstenaar gaven daar een woordje uitleg, en een opdrachtgever las een gedicht voor over het kunstwerk. Toen werd het wachten van de talrijke aanwezigen beloond: er werd op de knop geduwd, en de bloemen begonnen te spuiten! Flowers was nu pas echt ingehuldigd. Kinderen joelden en begonnen spontaan in de bloemenfontein te spelen. De gratis vaten bier liepen gauw leeg en nieuwe vaten werden in allerijl besteld en gebracht door de lokale drankencentrale. De mensen genoten kennelijk van het mooie dorpsfeest. Het vuurwerk sloot deze kleurrijke dag af en fleurde Merelbeke tot ver buiten de gemeentegrenzen op. 

Emilio Lopez-Menchero

De opdrachtgeversgroep koos uit de voorgestelde kunstenaars voor de Brusselse kunstenaar met Spaanse roots Emilio Lopez-Menchero. Emilio Lopez-Menchero werd in 1960 in Mol geboren en studeerde architectuur en kunst aan La Cambre in Brussel. Hij nam deel aan enkele grote tentoonstellingen zoals Over the Edges (2000, Gent) en TRACK (2012, Gent) en is te zien in zowel binnen- als buitenland. Hij is een genereuze kunstenaar die vanuit zijn Spaanse roots niet alleen moeiteloos in de huid kruipt van een toreador maar ook houdt van performatieve ensceneringen waarbij Emilio letterlijk transformeert in Che Guevara, Frida Kahlo of Yasser Arafat. Een kunstwerk van Emilio Lopez-Menchero is nooit zomaar iets dat vrijblijvend is en blijft.

Op basis van een intens plaatsbezoek en een grondige studie via boeken en informatie over de rijke socio-culturele en economische geschiedenis van Merelbeke geraakte de kunstenaar stilaan ondergedompeld en beroerd in het “wat” en “hoe” van de gemeente Merelbeke. Foto's van reuzen, worstelaars, wielrenners alsook beelden uit de grote oorlog en de waanzin erbij van het verliezen van het leven... zijn allemaal items die in zijn project-voorstelllen bleven haperen.

Het was de kunst om de kernideeën van de opdrachtgeversgroep samen met de vruchten van de Merelbeke-studie te laten converteren in hedendaagse, prikkelende, esthetische en maatschappelijk relevante modellen en voorstellen voor een permanent kunstwerk.