de Nieuwe opdrachtgevers

les Nouveaux commanditaires

Emilio Lopez-Menchero – Blinde muren - Yellow Submarine

Opdrachtgevers - Oudercomité Brugschool
Bemiddelaar - Joost Declercq
Trekweg, Mariakerke (Gent), België, 2005

De groep van opdrachtgevers bestaat uit leden van het oudercomité van de Brugschool in Mariakerke, jongeren uit de  buurt, het filiaal van de Bibliotheek, de dienst Stadsvernieuwing en gebiedsgerichte werking van de Stad Gent en de nv Waterwegen en Zeekanaal (de eigenaar van de brug, waarvoor de opdrachtgevers een kunstwerk willen laten realiseren). 

Het is een blinde muur onder de brug over het kanaal Gent-Brugge, aan de Trekweg in Mariakerke. Voor de opdrachtgevers is de ruimte onder de brug beladen met negatieve associaties: donker, vuil, lelijk, verwaarloosd. Net op dit stuk niemandsland willen ze een kunstwerk gerealiseerd zien. Niet om de lelijkheid van de muur weg te moffelen, maar om er iets aan toe te voegen, iets dat de troeven van de plek naar voor kan brengen. 

Al tijdens de eerste vergaderingen met de opdrachtgevers werd duidelijk dat het niet alleen om de blinde muur ging: het ging om de betekenis van de hele plek als ontmoetingsplaats, als schuilplaats, als verbinding. Het kunstwerk moet van het rommelige stuk terrein een baken maken, een plek die geborgenheid kan bieden. Het moet associaties bevatten met het water en als verbindingsteken met de stad fungeren. 

De gesprekken in de opdrachtgeversgroep verliepen erg levendig. De kunstenaarskeuze bleek niet evident. Er waren zoveel goede voorstellen, maar toen Joost Declercq vroeg een top drie te maken, bleken de voorkeuren verrassend gelijk te lopen: de groep koos overduidelijk voor Emilio Lopez-Menchero. Een goede keuze, zo bleek: toen Emilio aan de werkgroep werd voorgesteld klikte het meteen. 

Emilio Lopez-Menchero werd in 1960 in Mol geboren en studeerde architectuur en kunst aan La Cambre in Brussel. Hij nam deel aan enkele grote tentoonstellingen zoals Over the Edges (2000, Gent) en TRACK (2012, Gent) en is te zien in zowel binnen- als buitenland. Hij is een genereuze kunstenaar die vanuit zijn Spaanse roots niet alleen moeiteloos in de huid kruipt van een toreador maar ook houdt van performatieve ensceneringen waarbij Emilio letterlijk transformeert in Che Guevara, Frida Kahlo of Yasser Arafat. Een kunstwerk van Emilio Lopez-Menchero is nooit zomaar iets dat vrijblijvend is en blijft.

Emilio Lopez-Menchero vond de blinde muur helemaal niet lelijk. 'Ik zag de muur als onderdeel van een brug die ik architecturaal heel mooi vond. Ook de relatie met het water en de rol van de plek als passage vond ik interessant. Het was een levendige plek, door de spelende kinderen, de fietsers, de mensen op de weg naar de school of de bibliotheek. De wild aangeplakte affiches onder de brug vond ik geen probleem: ze vertellen iets, bieden informatie. Ik vond wel dat de ondergrond er wat vuil en verwaarloosd bij lag. Een kunstwerk kon daar licht en kleur brengen. Het idee voor de Yellow Submarine kwam als een evidentie: dàt moest het worden. Uiteindelijk bleek mijn idee toch veel groter, complexer en moeilijker te realiseren dan ik had vermoed. Maar ik wilde doorzetten tot aan het eind.'

De ontwerpen van de 'Yellow Submarine' werden door de opdrachtgeversgroep heel goed onthaald. Het was speels, bevatte een knipoog naar het water, en accentueerde als zitbank de functie van de plek als ontmoetingsplaats. Behalve de gele surfplank, viel ook de blauwe pijl, die als legitiem afficheerbord kan dienen en die al wijzend naar het centrum de plek aangeeft waar je moet zijn voor de activiteiten die worden weergegeven op het aanplakbord, in de smaak.

De realisatie van de Yellow Submarine verliep erg spannend. Voor de lange gele surfplank moesten allerlei randvoorwaarden gerespecteerd worden: het materiaal moest stevig, brandveiling en esthetisch verantwoord zijn. Doordat de surfplank zo lang was, dreigde het hele project het budget te overschrijden. Uiteindelijk werd voor een duurzaam soort polyester gekozen. De eigenaar van de brug - de nv Waterwegen en Zeekanaal (W&Z) - werkte zeer bereidwillig mee. W&Z liet de ondergrond heraanleggen en gedeeltelijk betegelen, zodat onder de brug een enorme begaanbare ruimte ontstond. 

De onthulling op 23 juni 2006 was een waar volksfeest. Iedereen van de opdrachtgeversgroep had zijn of haar steentje aan de voorbereidingen bijgedragen. Het weer was prachtig. Emilio deed een performance, danseressen van La Guardia Flamenca zorgden met wervelende flamenco voor een zuiderse sfeer, en er was een frietkraam aangevoerd. Er kwamen veel mensen kijken, uit de wijde omgeving.